School for Jazz and Contemporary Music
Bu sayımızda tekrar Avrupa’ya dönüyoruz ve jazz eğitimi konusunda merak edilen bir ülke olan Hollanda’dan bir okulla iletişime geçiyoruz.
Daha önce bu sayfalarda Hollanda’dan Amsterdam Konservatuarı’na yer verilmişti. Her ne kadar Amsterdam Konservatuarı imkanları bağlamında çok iyi bir seçenek olsa da, bize ulaşan müzisyenlerden ve özellikle genç arkadaşlardan Hollanda konusunda başka seçeneklerin neler olduğuna daire sorular da geliyor. Bu nedenle, bu sayıda incelediğimiz DJAM (Jazz en Lichte Muziek-Jazz and Contemporary Music) üzerinde biraz durmaya karar verdik. 1990 yılında kurulmuş ve jazz eğitimine odaklanmış özel bir okul olan DJAM Amsterdam’da yer almaktadır.
Amsterdam hakkında çok fazla bilgi vermeye gerek yok. Okul genellikle kabareler ve profesyonel tiyatrolara yer veren Polanentheater binasında yer almaktadır. Christian Hassenstein öncülüğünde Hollanda’nın çeşitli konservatuarlarındaki eğitimcilerin katkısıyla kurulmuştur. Okul yöneticilerine göre okulun başat amacı; sadece temel düzeyde bir eğitimden öte özellikle emprovizasyon yeteneğinin geliştirilmesi ve kulak eğitiminin verilmesidir.
DJAM’da entruman bazında baktığımızda performans olarak; gitar, trompet, akordeon, keman, vokal, davul, saksafon, bas, piyano, trombon olduğunu görüyoruz. Ayrıca, orkestra çalışmaları ve a capella eğitimi de veriliyor. Eğitimcilere baktığımızda göreli olarak genç bir eğitimci grubu olduğunu söylemek mümkün. Öte yandan, dersler bazı temel eğitimleri almak şeklinde olabildiği gibi öğrenciler çeşitli paket programlardan da istediklerini seçip ona katılabiliyorlar. Peki nedir bu paket programlar diye bir soru sorduğumuzda cevabı şöyle vermek mümkün: üç başlık altında program var, bunların her biri aracılığıyla eğitim almak isteyen kişiye farklı içerikler sunuluyor. İlk program en kapsamlı olanı ve müzik teorisi, kulak eğitimi, beden ve orkestra çalışmalarını kapsıyor. İkinci program ise daha çok kulak eğitimi ve genel müzik teorisine yönelmek isteyen öğrenciler için daha uygun. Üçüncü program ise giriş sınavı gerektiren ve belirli bir düzeydeki öğrencilerin pratik olarak da kendilerini geliştirmeleri amacıyla tasarlanmış. Programların tümünde grup çalışmaları var ancak nitelik ve nicelik açısından farklılıklar taşıyor. Öte yandan, yine tüm programlarda belirlenmiş olan ev ödevleri şeklindeki çalışmalar var.
Müzik eğitiminin olmazsa olmaz parçalarından biri de elbette ki sahne performansları. Sahne performansı için DJAM’da sunulan bazı seçenekler var. Okuldaki çeşitli enstrumanlardan oluşan küçük orkestralar veya dönem sonu gösterileri gibi sahne imkanları var. Her ne kadar bu seçenekler öğrencilere katkı sağlayacaksa da yeterli olmadığını düşündürüyor. Bunu da okulun eksik olan yönlerinden biri olarak değerlendirmek mümkün.
Ders içeriklerine biraz daha yakından baktığımızda neler görüyoruz peki? Öncelikle; orkestra çalışmaları öğrencilerin ve grubun düzeyine göre farklı yoğunluklarda işleniyor. Burada amaç, belirli ifadeleri çalabilmek, emprovizasyon yeteneğini geliştirmek, seçilmiş jazz standartlarını çalmak olarak sıralanabilir. Elbette ki bu orkestralar çeşitli zamanlarda sahne de alıyorlar. Müzik teorisi başlığının altında ise; genel müzik eğitimi, armoni ve ileri düzey teori sınıfları yer alıyor. Diğer bir ana başlık ise jazz içinde olmazsa olmaz diyebileceğimiz emprovizasyon. Emprovizasyon için akor geçişleri, tematik ve melodik emprovizasyon, dinleyerek analiz etme, ifade ve solo oluşturabilme gibi pratiğe de dayalı bir eğitim verilmekte. Diğer bir başlık olan kulak eğitiminde; ritmik anlayışının geliştirilmesi ve piyano ile armoni çalışmaları yer alıyor. Günümüzde jazz içerisinde, belki de jazz müziğinin doğası gereği, yeni arayışların ve eğilimlerin olduğunu ifade etmek mümkün. Bu bağlamda, beden perküsyonu, emprovizasyon ve sahne sunumu gibi dersler de bulunmakta.
DJAM’da eğitim görmek isteyen adaylar giriş sınavı sonucunda düzeylerine göre beş ayrı grup içerisinden kendilerine uygun olana yerleştiriliyorlar. Eğitim dönemi içerisinde kişilerin durumuna göre gruplar arasında geçişler de olabiliyor. Önümüzdeki dönem için başvurular Mayıs, Haziran ve Temmuz aylarında olacak. Giriş sınavları iki aşamalı oluyor. Teorik bilgi düzeyinin belirlenmesine yönelik olan ilk aşamada adayların müzik teorisine ne düzeyde hakim oldukları belirleniyor. Bilginin ölçülmesi için kolaydan başlayıp zorlaşan sorular kullanılıyor. Sınavın ikinci aşamasında ise adaylardan tercihen jazz standardı olmak üzere iki tane şarkı çalmaları isteniyor. Böylece müzik kulağı, emprovizasyon ve ritm duygusu ile ilgili adayların ne düzeyde olduğu belirlenebiliyor. Giriş sınavı için başvuru ücreti 35 Euro.
2010-2111 için akademik takvimi incelediğimizde derslerin Eylül’de başlayıp Mayıs’ta sona erdiğini ve 3 haftalık yılbaşı tatili dışında 30 haftalık eğitim döneminin olduğunu görüyoruz. Hafta sonu da derslerin olduğu okulda öğrenciler isterlerse sadece hafta sonu veya hafta içi ders almak gibi bir seçeneğe de sahipler. Ücretler ise 840 ile 1750 Euro arasında değişiyor. Bu ücretin sadece eğitimi içerdiğini unutmamak gerekiyor. Ders materyali için de ayrıca programa göre değişiklik gösterse de 100 Euro civarında bir ücret talep ediyorlar.
Genç Cazcılar olarak bu sayfada genellikle konservatuarları inceliyoruz ama özellikle ekonomik kaygılardan dolayı bu tarz okullara da ilginin arttığını gözlemlemek mümkün. Bu nedenle bu sayıda DJAM üzerinde duruldu. Okul orkestralarının bazı konserlerini http://www.youtube.com/djamschool adresinden izlemek de mümkün. Her zaman olduğu gibi merak edilenler hakkında caz@genccazcilar.org adresine e-posta gönderebilirsiniz.
Hazırlayan: Erdem Korkmaz